API nedir? Uygulamaların, hizmetlerin veya cihazların belirlenmiş kurallar üzerinden birbirleriyle iletişim kurmasını sağlayan uygulama programlama arayüzüdür. API, bir sistemin hangi verileri ve işlevleri dışarıya açtığını tanımlayan bir sözleşme gibi çalışır; diğer yazılımlar iç yapıyı bilmeden bu sözleşmeyi kullanır.
API nasıl çalışır?
Bir istemci belirli bir uç noktaya istek gönderir. Sunucu isteğin kimliğini, yetkisini ve biçimini kontrol eder; gerekli işlemi yaptıktan sonra durum kodu ve veri içeren bir yanıt döndürür. Web API’lerinde bu iletişim çoğunlukla HTTP üzerinden gerçekleşir ve veri JSON biçiminde taşınır.
Örneğin bir hava durumu uygulaması, tahmin verisini kendi başına üretmek yerine bir veri sağlayıcısının API’sine şehir ve tarih bilgisi gönderir. API yanıtındaki sıcaklık ve yağış verileri uygulamanın ekranında gösterilir.
API neden kullanılır?
- Aynı işlevi farklı uygulamalarda yeniden yazmayı önler.
- Farklı programlama dilleri ve sistemler arasında bağlantı kurar.
- Ödeme, harita, bildirim ve kimlik doğrulama gibi hizmetleri entegre eder.
- Mobil uygulama, web sitesi ve iş ortaklarının aynı veriye kontrollü erişmesini sağlar.
- İş süreçlerinin otomasyonunu ve modüler yazılım geliştirmeyi kolaylaştırır.
Web API, kütüphane API’si ve işletim sistemi API’si nedir?
API yalnızca internet üzerinden çalışan hizmet anlamına gelmez. Tarayıcı API’leri konum, kamera veya belge yapısına erişim sağlar. İşletim sistemi API’leri dosya, pencere ve donanım işlevlerini programlara açar. Yazılım kütüphaneleri de geliştiricinin çağırabileceği fonksiyon ve sınıfları bir API olarak sunar.
MDN, API’leri bir yazılımın insan arayüzünden farklı olarak başka yazılımlarla etkileşmesini sağlayan özellikler ve kurallar bütünü olarak tanımlar. Web geliştirmede API; yöntemler, özellikler, olaylar ve URL’ler içerebilir.
REST API nedir?
REST, web üzerindeki kaynaklarla standart HTTP yöntemleri üzerinden çalışmayı sağlayan bir mimari yaklaşımdır. Kullanıcılar, siparişler veya ürünler birer kaynak olarak düşünülür. Her kaynak bir URL ile temsil edilir; istemci işlemini HTTP yöntemiyle belirtir.
- GET: Kaynak veya liste okur.
- POST: Yeni kaynak veya işlem oluşturur.
- PUT/PATCH: Mevcut kaynağı günceller.
- DELETE: Kaynağı kaldırma isteği gönderir.
Bir API’nin HTTP kullanması onu otomatik olarak RESTful yapmaz. Kaynak tasarımı, durum yönetimi, önbellekleme ve tutarlı yöntem kullanımı da önemlidir.
SOAP, GraphQL ve gRPC farkları nelerdir?
- SOAP: Mesajlaşma kuralları belirgin, XML tabanlı bir protokoldür. Kurumsal entegrasyonlarda ve katı sözleşme gereken sistemlerde görülebilir.
- GraphQL: İstemcinin ihtiyaç duyduğu alanları tek sorguda belirtmesine imkân verir. Karmaşık veri ilişkilerinde gereksiz veri aktarımını azaltabilir.
- gRPC: Protocol Buffers ve HTTP/2 tabanlı, yüksek performanslı servis iletişimi için kullanılır.
- REST: Web standartlarıyla uyumlu, anlaşılması ve araçlarla test edilmesi görece kolay bir yaklaşımdır.
API anahtarı ve kimlik doğrulama nasıl çalışır?
API anahtarı isteği yapan uygulamayı tanımlayan bir değerdir; tek başına her zaman kullanıcı kimliği doğrulaması sağlamaz. OAuth 2.0 gibi yöntemler kullanıcı adına sınırlı yetki vermek için kullanılabilir. Erişim belirteçleri kısa ömürlü tutulmalı ve yalnızca gereken kapsamları taşımalıdır.
API anahtarları tarayıcı koduna, herkese açık depoya veya mobil uygulamanın kolayca çıkarılabilecek bölümüne yerleştirilmemelidir. Sunucu tarafında güvenli sır yönetimi kullanılmalı; anahtarlar düzenli döndürülmeli ve günlüklerde maskelenmelidir.
API yanıt kodları ne anlama gelir?
- 2xx: İstek başarıyla işlendi.
- 400: İstek biçimi veya parametreleri hatalı.
- 401: Geçerli kimlik doğrulama bilgisi yok.
- 403: Kimlik bilinse de işlem için yetki yok.
- 404: İstenen kaynak bulunamadı.
- 429: Belirlenen istek sınırı aşıldı.
- 5xx: Sunucu tarafında hata oluştu.
OpenAPI ne işe yarar?
OpenAPI Specification, HTTP API’lerini programlama dilinden bağımsız biçimde tanımlayan standart bir arayüz sunar. JSON veya YAML belgesiyle uç noktalar, parametreler, kimlik doğrulama yöntemleri ve yanıt şemaları açıklanabilir. Bu belge, insan tarafından okunabilen dokümantasyonun yanı sıra istemci kodu, test ve sunucu taslağı üretiminde kullanılabilir.
İyi bir API nasıl tasarlanır?
- Kaynak adlarını ve URL yapısını tutarlı tutun.
- İstek ve yanıt şemalarını açıkça tanımlayın.
- Doğru HTTP durum kodlarını kullanın.
- Kimlik doğrulama, yetkilendirme ve hız sınırını baştan tasarlayın.
- Sürümleme ve geriye uyumluluk politikasını belirleyin.
- Hata yanıtlarını geliştiricinin çözüm bulabileceği açıklıkta verin.
- Örnek istekler ve çalışan bir test ortamı sağlayın.
API güvenliği için hangi önlemler alınmalı?
Tüm trafiği TLS ile şifrelemek, girdileri doğrulamak, en az yetki vermek ve hassas veriyi yanıtta gereksiz yere döndürmemek temel adımlardır. Hız sınırı, anormal kullanım izleme ve ayrıntılı erişim kaydı kötüye kullanımı sınırlar. Genel güvenlik yaklaşımı için siber güvenlik nedir rehberine bakabilirsiniz.
API’ler bulut ve yapay zekâ sistemlerinde nasıl kullanılır?
Bulut bilişim kaynaklarının oluşturulması ve yönetimi büyük ölçüde API’lerle otomatikleştirilir. Yapay zekâ ajanları arama, takvim, veri tabanı veya kurumsal uygulamalarla API üzerinden etkileşebilir. Bu bağlantılarda aracın yalnızca gerekli işlevlere erişmesi ve yüksek etkili işlemlerin insan onayından geçmesi gerekir.
Sık sorulan sorular
API kullanmak için kod yazmak gerekir mi?
Genellikle evet; ancak düşük kodlu otomasyon araçları bazı API bağlantılarını görsel arayüzle kurabilir.
API ile veri tabanı aynı şey midir?
Hayır. Veri tabanı bilgiyi saklar; API bu bilgiye veya uygulama işlevine kontrollü erişim sağlayabilir.
Her API herkese açık mıdır?
Hayır. Açık API’lerin yanında yalnızca kurum içinde, iş ortaklarında veya belirli müşterilerde kullanılan özel API’ler bulunur.
Sonuç
API, yazılımların belirli bir sözleşme üzerinden veri ve işlev paylaşmasını sağlar. REST, SOAP, GraphQL ve gRPC farklı ihtiyaçlara yanıt verir. İyi bir API; tutarlı, belgelenmiş, sürümlenmiş ve en az yetki ilkesiyle korunmuş olmalıdır.
