Hisse Sulanması Nedir? Dilution Nasıl Hesaplanır?

Yeni pay ihracı sonrasında kurucu ve mevcut yatırımcıların oranlarının neden ve nasıl değiştiğini hesaplayın.

arteryum
5 dk. okuma süresi
Sulanma ortaklık oranını düşürebilir; sermaye ise şirketin toplam değerini büyütmeyi hedefler.

Hisse sulanması veya dilution, şirket yeni pay çıkardığında mevcut ortakların pay adedi değişmese bile toplam içindeki sahiplik yüzdesinin azalmasıdır. Sulanma yalnız yeni yatırım turunda değil; çalışan opsiyon havuzunun büyütülmesi, SAFE veya dönüştürülebilir araçların paya dönüşmesi ve başka pay bazlı işlemlerle de ortaya çıkabilir.

Hisse sulanması nasıl hesaplanır?

Temel formül şöyledir: Mevcut ortağın yeni sahiplik oranı = ortağın pay adedi / yatırım sonrası toplam pay adedi. Örneğin kurucuların 8 milyon, çalışan havuzunun 1 milyon ve ilk yatırımcının 1 milyon payı varsa toplam 10 milyondur. Kurucular yüzde 80’e sahiptir.

Yeni yatırımcıya 2,5 milyon pay çıkarıldığında toplam 12,5 milyona yükselir. Kurucuların 8 milyon payı aynı kalır; yeni oranları 8 / 12,5 = yüzde 64 olur. Göreli sulanma, eski yüzde 80 oranının yüzde 64’e inmesiyle yüzde 20’dir. Yeni yatırımcı toplamın yüzde 20’sine sahip olur.

Yeni yatırım öncesi ve sonrasında ortaklık oranlarının pay bloklarıyla değişimini gösteren hisse sulanması hesabı
Sulama hesabında pay adedinin yanında yatırım sonrası toplam pay ve fully diluted varsayımlar birlikte izlenir.

Pre-money ve post-money değerleme ile ilişki

Basit bir fiyatlanmış turda yeni yatırımcının tur sonrası oranı, yatırım tutarının post-money değerlemeye bölünmesiyle yaklaşık bulunabilir. Şirket 8 milyon birim pre-money değer üzerinden 2 milyon yatırım alırsa post-money değer 10 milyondur ve yeni yatırımcı yaklaşık yüzde 20’ye sahip olur.

Bu basit hesap; opsiyon havuzunun tur öncesinde artırılması, birden fazla dönüştürülebilir aracın dönüşmesi, pay sınıfları veya farklı fiyatlar varsa yeterli değildir. Doğru sonuç için güncel bir cap table üzerinde pay adedi bazında model kurulmalıdır.

Opsiyon havuzu sulanmayı nasıl etkiler?

Çalışanları payla teşvik etmek için ayrılan opsiyon havuzu şirketin yetenek kazanmasına yardımcı olur. Yatırımcı turdan önce havuzun büyütülmesini isterse yeni fakat henüz verilmemiş opsiyonlar fully diluted toplamı artırır ve çoğunlukla mevcut ortakları sulandırır. Havuzun tur sonrasında oluşturulması ise yeni yatırımcıyı da oranı ölçüsünde etkiler.

SAFE ve dönüştürülebilir araçlar

SAFE, yatırımcının bugün para verip belirli koşullarda gelecekte pay alma hakkı kazandığı sözleşmedir. Değerleme tavanı, indirim, MFN ve aracın pre-money veya post-money yapısı dönüşüm hesabını değiştirir. Birden fazla SAFE üst üste kullanıldığında görünen mevcut ortaklık tablosu gelecekteki sulanmayı olduğundan düşük gösterebilir.

Y Combinator’ın post-money SAFE yaklaşımı yatırım karşılığındaki sahipliği daha görünür kılmayı amaçlar; yine de sonraki fiyatlanmış tur ayrıca sulanma yaratır. Sözleşmeler ilgili ülkenin hukukuna göre uzman tarafından incelenmelidir.

Sulanma her zaman kötü müdür?

Hayır. Daha küçük bir yüzde, şirketin toplam değeri yeterince büyüdüğünde ekonomik olarak daha değerli olabilir. Kurucunun yüzde 80’i 10 milyon değerli şirkette 8 milyon ederken, yüzde 64’ü 30 milyon değerli şirkette 19,2 milyon eder. Bu yalnız mekanik bir örnektir; değerleme gerçekleşmiş nakit değildir ve yatırım sonucu garanti edilmez.

Asıl soru, verilen pay karşılığında alınan sermaye, yetenek, dağıtım veya stratejik desteğin şirket değerini ve başarı olasılığını ne ölçüde artırdığıdır.

Sulanmayı yönetmek için kontrol listesi

  • Her tur öncesinde issued ve fully diluted tabloları ayrı görün.
  • SAFE ve opsiyonların dönüşümünü düşük, baz ve yüksek değerleme senaryolarında hesaplayın.
  • Opsiyon havuzunun büyüklüğünü gerçek işe alım planına bağlayın.
  • Yalnız sahiplik yüzdesini değil, tasfiye ve oy haklarını da değerlendirin.
  • Pro-rata hakkının gelecekteki yatırım ihtiyacını öngörün.
  • Term sheet içindeki pay tanımlarını ve sulanma korumasını uzmanla inceleyin.

Sık sorulan sorular

Sulanmada mevcut paylar silinir mi?

Genellikle hayır. Pay adedi aynı kalır; yeni paylar nedeniyle toplam içindeki oran azalır.

Yüzde 20 yatırımcı payı kurucuyu yüzde 20 puan mı azaltır?

Toplam sulanma mevcut ortaklar arasında oranları ölçüsünde paylaşılır. Kurucu oranındaki değişim cap table yapısına bağlıdır.

Anti-dilution sulanmayı tamamen önler mi?

Hayır. Bu hükümler genellikle sonraki turun daha düşük fiyattan yapılması halinde belirli imtiyazlı payların dönüşüm fiyatını ayarlar; normal yeni yatırım sulanmasını ortadan kaldırmaz.

Sonuç

Hisse sulanması, büyüme finansmanının görünür ortaklık maliyetidir. Tek bir yüzdeye değil, turdan sonra oluşacak fully diluted yapıya, pay haklarına ve sermayenin yaratacağı değere bakılmalıdır. Sürecin aşamalarını görmek için Seed, Seri A ve Seri B rehberini inceleyebilirsiniz.

Bu İçeriği Paylaş
Yorum yapılmamış