Term sheet, yatırımcı ile girişimin planlanan finansman turunun temel ekonomik ve yönetsel koşullarını özetlediği ön mutabakat belgesidir. Değerleme ve yatırım tutarının yanı sıra tasfiye önceliği, yönetim kurulu, koruyucu hükümler, çalışan opsiyonları ve kapanış şartları gibi konuların müzakere çerçevesini belirler.
Term sheet bağlayıcı mıdır?
Term sheet’in büyük bölümü çoğu işlemde niyet ve müzakere çerçevesi niteliğindedir; yatırımın kapanması ayrıntılı nihai sözleşmelere ve inceleme sonuçlarına bağlıdır. Buna karşılık gizlilik, münhasırlık, masraflar veya uygulanacak hukuk gibi bazı maddeler açıkça bağlayıcı düzenlenebilir. Hangi hükmün bağlayıcı olduğu belgenin metnine ve ilgili hukuka göre değerlendirilmelidir.
Ekonomik maddeler nelerdir?
- Değerleme ve yatırım: Şirketin yatırım öncesi veya sonrası değeri ile konulacak sermaye.
- Pay türü: Yatırımcıya verilecek payın sınıfı ve hakları.
- Tasfiye önceliği: Satış veya tasfiye gelirinin hangi sırayla dağıtılacağı.
- Temettü: Varsa temettünün hesaplanma ve ödeme biçimi.
- Sulanma koruması: Sonraki tur daha düşük fiyattan yapılırsa uygulanacak uyarlama.
- Opsiyon havuzu: Çalışan pay planının büyüklüğü ve bunun tur öncesi ya da sonrası oluşturulması.
- Dönüşüm: İmtiyazlı payın adi paya dönüşme koşulları.
Kontrol ve yönetişim maddeleri
Yönetim kurulu koltukları, yatırımcının bilgi hakları ve belirli önemli işlemler için gerekli onaylar kontrol başlığında değerlendirilir. Yeni pay ihracı, şirket satışı, büyük borçlanma, bütçe değişikliği veya üst düzey yönetici ataması koruyucu hükümlere konu olabilir. Amaç yatırımcıyı temel risklerden korumaktır; kapsam aşırı genişse şirketin günlük karar alma hızını zorlayabilir.

Tasfiye önceliği neden önemlidir?
Tasfiye önceliği, şirket satıldığında yatırımcının gelirden önce ne kadar alacağını belirler. Basit bir 1x, katılmayan öncelikte yatırımcı genellikle yatırdığı tutarı geri almak ile payını adi paya çevirip oransal geliri almak arasında daha avantajlı olanı seçer. Katılan veya birden yüksek katsayılı yapılar, özellikle orta büyüklükte bir satışta kurucuların alacağı tutarı önemli ölçüde değiştirebilir.
Opsiyon havuzu ve sulanma
Yeni işe alımlar için opsiyon havuzu gerekli olabilir. Fakat havuz yatırım öncesi değerin içine eklenirse ekonomik yük çoğunlukla mevcut ortaklara yansır. Bunun etkisi yalnız başlık değerlemeye bakılarak anlaşılamaz. Güncel cap table üzerinde farklı havuz büyüklükleri ve sulanma senaryoları modellenmelidir.
Kurucunun kontrol listesi
- Pre-money ve post-money tanımlarını, pay fiyatını ve fully diluted hesabı netleştirin.
- Tasfiye önceliğini farklı satış değerleriyle modelleyin.
- Yönetim kurulu yapısını ve yatırımcı veto alanlarını listeleyin.
- Opsiyon havuzunun ne zaman ve kimin pahasına büyütüleceğini hesaplayın.
- Kurucu paylarının hak edişi ve ayrılma hükümlerini inceleyin.
- Pro-rata, ön alım, birlikte satış ve sürükleme haklarını birlikte değerlendirin.
- Bağlayıcı hükümleri, münhasırlık süresini ve masrafları açıkça işaretleyin.
- Nihai sözleşmeler için şirketin bulunduğu hukuk düzeninde uzman destek alın.
Sık sorulan sorular
En yüksek değerlemeyi veren term sheet en iyi midir?
Her zaman değil. Tasfiye önceliği, kontrol hakları, opsiyon havuzu ve yatırımcının şirketle uyumu ekonomik sonucu ve hareket alanını değiştirebilir.
Term sheet imzalanınca yatırım kesinleşir mi?
Genellikle hayır. İnceleme, yatırım komitesi onayı, nihai sözleşmeler ve kapanış şartları tamamlanmalıdır.
Standart term sheet kullanılabilir mi?
NVCA gibi kurumların model belgeleri iyi bir başlangıç ve karşılaştırma çerçevesi sağlar; fakat şirket, ülke ve işlem koşullarına göre uzmanlarca uyarlanmalıdır.
Sonuç
Term sheet, yatırım görüşmesinin kısa fakat etkisi uzun belgesidir. Sağlıklı müzakere yalnız değerleme rakamını değil, kötü ve iyi senaryolarda ekonomik dağılımı, karar haklarını ve sonraki turlara etkisini görünür kılar. Sürecin hangi aşamada gündeme geldiğini görmek için yatırım turları rehberini inceleyebilirsiniz.